"KIRSAL KÜLTÜREL MİRAS HAKETTİĞİ İLGİYİ GÖRMÜYOR"

KIRKAMBAR Projesi, Elmalı Müze Müdürlüğü’nün düzenlediği Müzeler Günü toplantısında “somut ve somut olmayan kültürel miras” çerçevesinde anlatıldı.

Müzelerin, kültürlerin zenginleşmesi; toplumlar arasında kültürel alışverişin, iş birliğinin ve hoşgörünün geliştirilmesinde oynadığı önemli role dikkat çekmek amacıyla, Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM) tarafından ilan edilen 18 Mayıs "Uluslararası Müzeler Günü" her yıl dünya çapında, çeşitli etkinliklerle kutlanıyor.

Müzeler Günü çerçevesinde dün Elmalı Müze Müdürlüğü’nün ev sahipliğinde Muhammed Hamdi Yazır Kültür Merkezi’nde düzenlenen toplantı Elmalı Müzesi Müdürü V.Tahir Aksekili’nin“Müzelerin Gücü: Geçmişten Geleceğe Köprü Müzeler” başlıklı konuşmasıyla açılan toplantıda; Kırkambar Projesi Koordinatörü Dr. Selda Baybo, “Somut ve Somut Olmayan Kültürel Miras Bağlamında Elmalı Tahıl Ambarları ve Arı Serenleri” hakkında bilgi verirken Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Bekir Direkçi de “Dil Politikaları Bağlamında Kültür ve Dil” başlıklı bir sunum yaptı.

SOMUT VE SOMUT OLMAYAN MİRAS KAYIT ALTINDA

Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA) tarafından hazırlanan, yaklaşık bir yıldır yürütülen  “Teke Yaylası, Elmalı’da Geleneksel Tahıl Ambarları ve Arı Serenlerinin Belgelenmesi, Sayısallaştırılması ve Tanıtımı” KIRKAMBAR Projesi, Elmalı Müze Müdürlüğü’nün düzenlediği Müzeler Günü toplantısında “somut ve somut olmayan kültürel miras” çerçevesinde anlatıldı.

Kırkambar Projesi Koordinatörü Dr. Selda Baybo, “Somut ve Somut Olmayan Kültürel Miras Bağlamında Elmalı Tahıl Ambarları ve Arı Serenleri”  başlıklı konuşmasında somut ve somut olmayan unsurlarıyla “kırsal kültürel miras”ın hak ettiğinden daha az ilgi gördüğüne dikkat çekerek, bunun kültürel anlamda çoraklaşma ve insanoğlunun geçmişle olan bağlarının zayıflaması gibi yaşamsal sorunları beraberinde getirdiğini düşünerek  Kırkambar Projesi’ne başladıklarını kaydetti. Baybo, tahıl ambarı ve arı  serenlerinin somut  belgelemesinin yapıldığı Kırkambar projesinde somut olmayan kültürel miras çerçevesinde de ambar ustaları, tahtacılar, bal üreticileri,  ambar sahipleri ve kullanıcılarının yanı sıra tahıl ambarı ve arı serenlerinin tarihsel süreçte aktarılan üretim ve ustalık bilgilerini de kayıt altına aldıklarını söyledi.

Proje kapsamında yapılan araştırmalarla elde edine bilgilerin somut belgeleme kayıtlarının www.kırkambar.org.tr'deki kırsal miras haritasından izlenebildiğine dikkat çeken Baybo, “Somut Olmayan Kültürel Miras” değerlerini ortaya çıkarmak amacıyla gerçekleştirdikleri sözlü tarih kayıtlarına da yine web sitesindeki  videolardan ulaşılabileceğini belirtti.

SÖĞLE PEYNİRİ İÇİN SOMUT OLMAYAN KÜLTÜRÜEL MİRAS BAŞVURUSU

Elmalı’daki tahıl ambarları ve arı serenlerinin izinden giderek yaptıkları kayıtlar sırasında yöreye özgü “söğle peyniri”nin yapılışını ilişkin kayıtlar da aldıklarını hatırlatan Baybo şöyle devam etti: “Bahar gelince 2 bin rakımlı yaylalara göç eden çobanların tamamen doğal beslenen sürülerinden elde edilen keçi sütü, peynir yapımı için biriktiriliyor. Sütlerin kaynatılıp mayalanması sonucu oluşan peynirler, rendeleme ve elle yapılan ufalama işleminden sonra tuzlanarak özel hazırlanan keçi derilerine basılıyor. Kuyularda dört ay kadar bekletildikten sonra sofralardaki yerini alıyor. Kırkambar Proje sürecinde Antalya İl Kültür Turizm Müdürlüğü, Elmalı Belediyesi ve  Antalya Kültürel Miras Derneği işbirliği ile “söğle peyniri” nin Elmalı'nın özgün bir ürünü ve üretimi olarak  somut olmayan kültürel miras listesine alınması için  TC Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanteri’ne başvuruda bulunduk.”

Elmalı Müze Müdürlüğü’nün ev sahipliğinde Müzeler Günü çerçevesinde düzenlenen toplantıya Elmalı Kaymakamı Harun Kazez, Akdeniz Üniversitesi Elmalı MYO Müdürü Doç. Dr. Mükerrem Oral, İlçe Emniyet Müdürü Erkan Kaçar, İlçe Jandarma Komutanı J. Üsteğmen İsmail Aktaş, İlçe Orman İşletme Müdürü Mustafa Zafer SayıN, Elmalı Müze Müdürü V. Tahir Aksekili,  Elmalı Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürü Durmuş Altan, ve  Muhammed Hamdi Yazır Anadolu Lisesi öğrenci ve öğretmenleri katıldı.

PROJE HAKKINDA:

KIRKAMBAR Projesi’nin giderlerinin yüzde doksanını Avrupa Birliği’nin (AB) mali desteği ile hayata geçirilen “Ortak Kültür Mirası: Türkiye ve Avrupa Birliği Arasında Koruma ve Diyalog-II” hibe programı karşıladı. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürütücülüğünü yaptığı bu hibe programının Sözleşme Makamı, Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı Merkezi Finans ve İhale Birimi’dir ve bu birim KIRKAMBAR projesinin mali denetimini yapmaktadır. “Ortak Kültür Mirası: Türkiye ve Avrupa Birliği Arasında Koruma ve Diyalog-II”  hibe programının amacı, Türk ve Avrupa Birliği kuruluşlarının birlikte gerçekleştirdikleri ortak kültürel miras faaliyetlerini teşvik etmek ve geliştirmektir. KIRKAMBAR Projesi destekçileri arasında Avusturya’daki Anadolu Akdeniz’i Kültür Mirası Dayanışma Derneği/DİSKELES (Synergie zum Kulturerbe des anatolischen Mittelmeerraums), Antalya Büyükşehir Belediyesi ve Elmalı Belediyesi yer alıyor.

Tahıl Ambarı, sedir ağacından ve çivi kullanılmadan geçme tekniği ile inşa edilmiş, toprak ile bağlantısı köşe taşları aracılığıyla kesilen, içi dört hazneli, dışı ev tipindeki yapılar olarak biliniyor. Antikçağdan, Osmanlı Dönemi’ne ve hatta günümüze dek tahıl üretimiyle Elmalı çağlar boyunca tüm Antalya’nın tahıl ambarı olarak biliniyor. Elmalı’nın 60 mahallesi gezilerek bin 658 tahıl ambarı ve 63’ü yıkık 79 tanede arı sereni tespit edildi.. Proje çalışmaları kapsamında Elmalı'nın kırsal miras değeri olan tarihi tahıl ambarları ve arı serenleri kayıt altına alındı. Avrupa'nın farklı bölgelerinde Troadkasten (Avusturya), Treppenspeicher (Almanya), Horreo (Galicia/Spain), Rascard (İtalya) gibi adlarla anılan ambarlar, Elmalı'daki örnekleri gibi dünyanın 'ortak kırsal mirası' olarak adlandırılıyor.

Bir yıldır süren KIRKAMBAR Projesi çalışmaları kapsamında, Elmalı’nın köylerindeki ARI SERENLERİ ve TAHIL AMBARLARI’nın bulunduğu yerler, yapım tarihleri, inşa teknikleri ve kullanım amaçları listelenip ve fotoğrafları çekilerek belgelendi. ARI SERENLERİ ve TAHIL AMBARI örneklerinin kimlik bilgileri, Türkçe ve Almanca dillerinde www.kırkambar.org.tr sitesinde erişime açıldı. Bu yayın sayesinde Elmalı ilçesinin ARI SERENİ ve TAHIL AMBARI örnekleri dünyada “yayla turizmi”, “alternatif kırsal turizm” ya da “eko-kültür turizmi” olarak adlandırılan alanlarda gerçekleştirilecek çalışmalar için bir temel oluşturdu. Ayrıca her bir ARI SERENİ ve TAHIL AMBARI için bir kimlik kartı çıkartılarak yapı sahiplerine teslim edildi. 

 KIRKAMBAR Projesi, 2022 yılında Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’nın Kente Önem Katanlar KÖK yarışmasında “Antalya Araştırması” kategorisinde ödüle layık görüldü.

Tahıl Ambarı:

Bir çeşit ürün depolama yapısı olan TAHIL AMBARLARI ise çoğunlukla sedir ağacından çivi kullanılmadan, geçme tekniği ile inşa edilmiştir. İçi hazneli, dışı ev tipindeki TAHIL AMBARLARInın toprak ile bağlantısı taşıyıcı ayaklar aracılığıyla kesilmektedir. Almanya’da Treppenspeicher, Avusturya’da Troadkasten, İspanya’da Horreo, İtalya’da Rascard gibi adlarla anılan TAHIL AMBARI, Avrupa ülkelerinin ortak kırsal mirası olma vasfına sahiptir. Bilim insanları, geleneksel halk mimarlığı örneği KOVANLIKLAR ve TAHIL AMBARLARInın, Elmalı’nın yüksek yaylarının sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamında önemli bir yere sahip olduğu konusunda hemfikirdirler. Bu mimari yapıtların geçmişinin Elmalı bölgesindeki eski çağ uygarlıklarına değin uzandığını düşündüren bulgular mevcuttur. 

 Arı Sereni:

Yakın zamana kadar doğal bal üretiminin en önemli mekanı olan arı serenlerinin yöresel adı KOVANLIKtır. Bazı köylerde ARI KONAĞI ismiyle de anılan Arı Serenleri esas itibarıyla arıların ürettiği balı yaban hayvanlarından korumak için inşa edilmiştir. Kule biçimindeki ARI SERENLERİNİN yükseklikleri 3 ile 5 metre arasında değişmektedir. Bu kulelerin üzerinde ardıç ağacından kesilmiş düvere sabitlenen taban tahtası bulunmaktadır. Sedir veya ardıç ağacından oyulmuş kara kovanlar bu taban tahtasının üzerine istiflenmekte ve balçıkla birbirine sabitlenmektedir. Yayılım alanı Antalya ve Konya ile sınırlı olan Elmalı’daki ARI SERENLERİ, biçimleri ve inşa teknikleri açısından dünyanın geri kalan bölgelerinde karşılaşılmayan geleneksel halk mimarisi örnekleridir. 

19 May 2022 - 11:54 - Yurt Haberleri



göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete Grafiti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete Grafiti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gazete Grafiti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete Grafiti değil haberi geçen ajanstır.